Önce kriz sonra ateşkes

ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat sonrası İsviçre’de taraflar arasında yürütülecek teknik görüşmeler ertelenirken, en büyük sorun olarak gösterilen Lübnan konusunda önemli gelişmeler yaşandı. Dün İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında başlaması beklenen görüşmeler ani biçimde ertelenirken, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance de bölgeye gidişini erteledi. Taraflar arasında Lübnan’da yaşananlar konusunda bir görüş ayrılığı bulunduğu ve bu durumun görüşmelerin başlamasına engel olduğu iddia edildi.

Ağır saldırılar

Nitekim İsrail’in Lübnan’ın güneyinde Hizbullah’a karşı sürdürdüğü saldırılar İran yönetimi tarafından kabul edilemez bulunuyor ve Lübnan’ın anlaşmaya dahil olduğu ifade ediliyordu. Hizbullah’ın saldırısı sonrası Lübnan’da 4 İsrail askerinin ölmesi ve İsrail’in, bu ülkeningüneyinde çok sayıda kişinin ölümüne yol açan bir dizi hava saldırısı düzenlemesi sonrası ipler iyice gerildi. İsrail’in Lübnan’a son saldırıları sonrası Tahran’ın İsviçre’ye ekip göndermeyi ertelediği iddia edildi. İran Devrim Muhafızları; İsrail’in Lübnan’dan, ABD’nin ise bölgeden çekilmesi şartları sağlanana kadar ticari gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini ve uymayanların hedef alınacağını duyurdu. Lübnan Sağlık Bakanlığı da,ülkede hayatını kaybedenlerin sayısını en az 47 olarak verdi.

Ateşkes sağlandı

Bu gergin ortamda Lübnan için bir ateşkes anlaşmasına varıldığı haberi ise büyük ses getirdi. Devlet televizyonu KAN başta olmak üzere, İsrail basınına yansıyan haberlerde, Lübnan’da ateşkesin başladığı duyuruldu.

Haberlere göre, İsrailli yetkililer, Hizbullah ile yeni ateşkesin devreye girdiğini kaydederek İsrail ordusunun Lübnan’ın güneyinde işgal ettiği bölgeden çekilmeyeceğini ve herhangi bir saldırı durumunda karşılık vereceklerini belirtti. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan Hizbullahı ile İsrail arasında ateşkesin sağlandığını doğruladı.

Fikir ayrılığı

ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün yaptığı açıklamasında Orta Doğu’da barışın korunmasına yönelik diplomatik sürecin devam ettiğini belirterek İsrail, Hizbullah ve bölgedeki tüm taraflara ateşkes çağrısında bulunmuştu. Ateşkes açıklamasının İsrail ile ABD yönetiminin Lübnan konusunda açık bir fikir ayrılığı yaşamasının ardından gelmesi dikkat çekti. Özellikle ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsrail’e yönelik eleştirel açıklamaları, iki müttefik arasında Lübnan ve Hizbullah konusundaki ayrışmayı gözler önüne serdi. ABD-İran anlaşmasının ilk maddesi, Lübnan da dahil olmak üzere “tüm cephelerde” askeri operasyonların “derhal ve kalıcı olarak” sona erdirilmesini öngörüyordu.

‘En büyük başkan olabilirdiniz!..’

İsrail ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki gerilim sürüyor. Cumhuriyetçi Parti ve Başkan Trump’ın en büyük finansörlerinden Miriam Adelson’un sahibi olduğu “Israel Hayom” gazetesi, ABD Başkanı’na yönelik sert ifadelerin yer aldığı bir yazı yayımladı. Yazıda, İran ile mutabakata tepki gösterilerek, “(Trump) Aydınlık dünyanın insani çıkarlarına çok ağır zarar verdiniz ve ABD’nin aşağılanmasına yol açan başkan olarak sonsuza dek hatırlanabilirsiniz. Bize, yani İsraillilere ihanet ettiniz” denildi. Trump’ın sadece Nobel ödülünü değil, dünyada kendisiyle alay eden herkesin saygısını kazanma şansını kendi eliyle ittiği savunulan yazıda, “Gelmiş geçmiş en büyük başkan olabilirdiniz ama başaramadınız...” denildi.

‘Türkiye’yi ziyaret edeceğim’

ABD Başkanı Donald Trump, hizmete giren yeni Başkanlık uçağı Air Force One için düzenlenen törende konuştu. ABD Başkanı “Bununla çok seyahat edeceğiz. Yakında Türkiye’ye de gideceğiz” diyerek 7-8 Temmuz’da Ankara’da yapılacak NATO Zirvesi’ne katılacağının sinyalini verdi. ABD Başkan Yardımcısı J.D Vance ise “Tarihin en önemli NATO zirvesi olacak” diye konuştu.

Hürmüz’den geçişler hızlandı

ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ardından gözlerin çevrildiği Hürmüz Boğazı’nda, ticari geminin geçişlerinde bu ayın başından bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı. AA’nın haberine göre önceki gün toplam 25 gemi Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Bu rakam, 1 Haziran’dan bu yana Boğaz’da kaydedilen en yüksek ticari gemi geçişi oldu. Öte yandan İran’dan yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapmak isteyen tüm başvuru sahiplerine, 60 günlük süre boyunca geçiş izni verileceği belirtildi. ABD ile varılan mutabakatın imzalanması sonrasındaki 60 günlük süre boyunca güvenlik, emniyet ve çevre hizmetleri ile ilgili gemi sahiplerinden ücret tahsil edilmeyecek ve söz konusu ücretlerden İran hükümeti sorumlu olacak. Dün Lübnan konusunda yaşanan gerginliğin ardından Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada ise gemi geçişlerine izin verilmeyeceği duyuruldu. Bu açıklama, İsrail ve Hizbullah arasında ateşkese varılmasından önce yapıldı.

İsrail’le Lübnan çatlağı!

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in son günlerde İsrail’e yönelik eleştirel açıklamaları dikkat çekiyor. Vance, sunucunun “Onlara (İsrail) güveniyor musunuz?” sorusuna, “Konu, uluslararası ilişkiler ve diplomasi olunca kimseye güvenmem” şeklinde yanıt verdi. Vance “İsrail’de en büyük sorunlarının Başkan Trump olduğunu düşünen herkes uyanmalı ve ülkesinin içinde bulunduğu durumun gerçekliğini görmelidir” ifadeleriyle İsrailli siyasetçileri sert bir şekilde eleştirmişti.

Bu arada kabinesindeki bakanların sert açıklamaları nedeniyle ABD nezdinde zor duruma düşen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Trump yönetimiyle yaşanan gerilimin büyümemesi için kabine üyelerinin Washington’a yönelik açıklamalarının kendi tutumunu yansıtmadığını aktarmaya çalıştığı bildirildi. Haberde, Netanyahu’nun daha önce de aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in çıkışları karşısında ‘karar alma yetkisinin kendisinde olduğunu’ vurguladığı hatırlatıldı.

‘Kötü bir boşanma’

Öte yandan New York Times gazetesi, ABD ve İran arasında savaşın sona ermesi için varılan ön mutabakat sonrası İsrail’deki yankıları aktardığı haber analizde, süreci ABD ve İsrail arasında “kötü biten bir boşanmaya” benzetti. Gazeteye konuşan İsrailli analistler, ABD ve İran arasında imzalanan mutabakatın İsrail’in savaş hedeflerini gerçekleştiremediğini belirtti. Mutabakatta İsrail’in Lübnan’da askeri olarak kısıtlanması ise en kötü durum olarak ifade edildi ve bunun savaş öncesi durumdan bile daha kötü olduğuna dikkat çekildi.

‘Netanyahu barışı baltalayabilir’

Washington Post (WP) gazetesinin ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD istihbarat kurumlarının Netanyahu’nun, “İran ile kalıcı bir barış anlaşmasına varma çabalarını baltalayabilecek adım atma olasılığının muhtemel olduğu” değerlendirmesinde bulunarak Washington yönetimini uyardığı öne sürüldü. Raporda, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürme konusunda niyetli olduğu ve bu durumun mutabakatı ihlal edeceği ileri sürüldü.