Okyanuslar en sıcak haziranı yaşadı. ''Bilinmeyen alana giriyoruz''

Dünya okyanusları, kayıtlardaki en sıcak haziran ayını yaşadı. Bilim insanları, El Nino ve iklim değişikliğinin sıcaklıkları daha da artırmasıyla önümüzdeki aylarda yeni rekorların görülebileceğini belirtti.

Avrupa Birliği’nin Copernicus Deniz Servisi’ne göre, küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı haziranda 20,98 dereceye ulaştı. Böylece 2023 ve 2024’te kaydedilen önceki rekorlar geride bırakıldı.

 

Copernicus, 2026’nın ilk 6 ayında okyanus sıcaklıklarının neredeyse benzeri görülmemiş seviyelerde seyrettiğini ve uzun süreli deniz sıcak hava dalgalarının yaşandığını bildirdi. Yılın ilk yarısında ortalama deniz sıcaklığı 20,04 derece oldu. Bu değer, 2024’ün aynı döneminde kaydedilen rekor seviyenin biraz altında kaldı.

 

Bilim insanları, güçlü bir El Nino hava olayının başlamasının, 2026’da ve gelecek yıl okyanuslar ile atmosferdeki küresel sıcaklığı daha da artırabileceğini söyledi.

 

’'BİLİNMEYEN ALAN'' VURGUSU

 

AB’nin iklim izleme kurumu Copernicus İklim Değişikliği Servisi Direktörü Carlo Buontempo, “Mevcut koşullar, bizi bir kez daha bilinmeyen bir alana taşıyabilecek yeni bir evrenin başlangıcına işaret ediyor olabilir.” dedi.

 

Buontempo, “Okyanus sıcaklıkları bu seviyelerdeyken ve El Nino ufuktayken, önümüzdeki aylarda daha fazla sıcaklık rekorunun kırıldığını görmemiz muhtemel.” ifadelerini kullandı.

 

El Nino, Pasifik Okyanusu’nun bazı bölgelerinde suların olağandışı şekilde ısınmasıyla ortaya çıkıyor. Bu durum atmosfere daha fazla ısı salınmasına neden oluyor ve dünya genelinde rüzgar, bulutlanma ve hava olaylarını etkiliyor.

 

El Nino; Peru’da sellerden Afrika’nın bazı bölgelerinde kuraklığa, Avustralya’da orman yangınlarına kadar birçok aşırı hava olayı riskini artırabiliyor.

 

Aynı zamanda küresel sıcaklıklarda geçici bir sıçramaya yol açabiliyor. Bu etki, insan faaliyetleri sonucu fosil yakıtların yakılmasıyla oluşan uzun vadeli ısınmayı daha da ağırlaştırıyor.

 

Kara ve deniz sıcaklıkları, son El Nino döneminin sonunda 2024’te tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştı.

 

Copernicus Deniz Servisi Baş Oşinografı Simon Van Gennip, düzenlenen basın toplantısında, “Bir El Nino yılının başlamasıyla birlikte 2026’nın kayıtlara geçen en sıcak yıllardan biri olmasını bekleyebiliriz.” dedi.

 

Van Gennip, bunun yalnızca El Nino’dan değil, aynı zamanda atmosfere salmaya devam ettiğimiz sera gazlarının yol açtığı ısınmadan kaynaklandığını belirtti.

 

“DERİNLEŞEN KRİZ”

 

Rapor, Birleşmiş Milletler’in geçen ay yayımladığı kapsamlı bilimsel değerlendirmede okyanusların “derinleşen bir kriz” içinde olduğu uyarısının ardından geldi. Söz konusu değerlendirmede, denizlerin daha hızlı ısındığı ve yükseldiği belirtilmişti.

 

Okyanuslar, Dünya ikliminin temel düzenleyicilerinden biri olarak görülüyor. Çünkü karbondioksit gibi sera gazlarının yol açtığı fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını okyanuslar emiyor.

 

Daha sıcak okyanuslar atmosferdeki nemi artırıyor. Bu da tropikal siklonlar ve yıkıcı yağışlar için daha fazla enerji sağlıyor.

 

Isınan denizler ayrıca deniz seviyesinin yükselmesine doğrudan katkıda bulunuyor. Çünkü su ısındıkça genleşiyor. Daha sıcak denizler, tropikal resifler için de yaşanması güç koşullar yaratıyor. Mercanlar, uzun süreli deniz sıcak hava dalgaları sırasında beyazlayarak ölebiliyor.

 

Copernicus Deniz Servisi’ne göre, yılın ilk 6 ayında dünya okyanuslarının yaklaşık yüzde 82’sini etkileyen yaygın deniz sıcak hava dalgaları yaşandı. Bu oran, 2024’ten sonra kaydedilen en geniş ikinci yayılım oldu.

 

Deniz sıcak hava dalgaları, yani deniz sıcaklıklarının uzun süre olağandışı yüksek seyretmesi, hava olaylarını etkileyebiliyor, mercan beyazlamasını tetikleyebiliyor ve deniz canlıları için ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.

 

KÜRESEL SICAKLIK

 

AB destekli kar amacı gütmeyen kuruluş Mercator Ocean International tarafından yürütülen Copernicus Deniz Servisi’ne göre, küresel deniz yüzeyi sıcaklıkları yılın ilk yarısında bölgelere göre değişiklik gösterdi.

 

Akdeniz, haziran ayında 24,3 dereceyle kendi rekorunu kırdı. Böylece 2023 ve 2025’te kaydedilen önceki zirveler aşılmış oldu. Yılın ilk 6 ayında deniz sıcak hava dalgaları Akdeniz havzasının yüzde 98’ini etkiledi.

 

İspanya’daki bir iklim enstitüsü, Avrupa’da sıcaklık rekorlarının peş peşe kırıldığı bir haftanın ardından kuzeybatı Akdeniz’i etkileyen deniz sıcak hava dalgasının pazartesi günü rekor yoğunluğa ulaştığını bildirdi.

 

Tropikal Pasifik de 27,26 dereceyle şimdiye kadarki en sıcak haziran ayını yaşadı.

 

Bölge, ocak-haziran dönemi için 2016’daki rekorunu egale etti. En güçlü ve kalıcı ısınmanın ise Batı Ekvatoral Pasifik’te, Peru ve Kaliforniya kıyıları açıklarında görüldüğü belirtildi.