DSÖ raporu: Kanser tedavisinde küresel uçurum derinleşiyor

Dünya Sağlık Örgütü’nün yeni raporu, kanserle mücadelede kaydedilen önemli bilimsel ilerlemelere rağmen milyonlarca hastanın tanı sonrası ağır fiziksel, psikolojik ve ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.

DSÖ tahminlerine göre her 5 kişiden biri yaşamı boyunca kansere yakalanacak. Hastalık, kişinin kendi tanısı ya da yakın bir aile bireyinin hastalığı üzerinden insanların yüzde 92’sinin hayatına doğrudan ya da dolaylı olarak dokunacak.

 

DSÖ Kanser Kontrolü Birimi Başkanı Dr. Andre Ilbawi, kanserle ilgili anlatının uzun yıllardır bilimsel ilerleme, yeni teknolojiler, yeni tedaviler ve yeni umutlar üzerine kurulduğunu belirterek, “Bu hikaye doğru ve anlatılmayı hak ediyor. Ancak hikayenin tamamı bu değil.” dedi.

 

DSÖ’nün bu yılki küresel kanser durum raporunda, kanserin önlenmesi, tanısı, tedavisi ve bakım hizmetlerine erişimde “kalıcı ve giderek derinleşen” eşitsizlikler bulunduğu vurgulandı.

 

Rapora göre dünyada her yıl yaklaşık 20,6 milyon yeni kanser vakası görülüyor ve 10 milyon kişi kanser nedeniyle hayatını kaybediyor. Vaka sayısının 2050 yılına kadar yaklaşık 35 milyona yükselmesi bekleniyor.

 

Gelir düzeyi yüksek ülkelerde meme kanseri ya da çocukluk çağı kanseri tanısı alan hastaların yüzde 85’i en az 5 yıl hayatta kalırken, düşük gelirli ülkelerde bu oran yüzde 30’un altına düşüyor.

 

Düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde DSÖ’nün öncelikli 20 kanser ilacı listesinde yer alan ilaçların yalnızca yüzde 9 ila yüzde 54’üne erişilebildiği belirtildi. Yüksek gelirli ülkelerde ise bu oran yüzde 68 ila yüzde 94 arasında değişiyor. Raporda ayrıca 23 ülkede radyoterapi tesisi bulunmadığı kaydedildi.

 

Sahra Altı Afrika’da kanser tanı oranlarının zengin bölgelere göre daha düşük olmasına rağmen, kansere bağlı ölüm oranlarının orantısız biçimde yüksek olduğu ifade edildi.

 

Rapora göre ülkelerin üçte ikisi, kanser hizmetlerini evrensel sağlık güvencesi paketlerine dahil etmiyor. Yüksek tedavi maliyetleri nedeniyle bazı bölgelerde hastaların yüzde 90’a varan kısmı tedaviyi yarıda bırakmak zorunda kalıyor.

 

AYNI ZAMANDA EKONOMİK VE PSİKOLOJİK BİR KRİZ

 

Kanser hastaları ve aileleriyle yapılan küresel bir anket de hastalığın yalnızca tıbbi değil, aynı zamanda ekonomik ve psikolojik bir kriz yarattığını gösterdi. Ankette, hastaların ve yakınlarının yaygın biçimde maddi zorluk, ruh sağlığı sorunları ve bakım yüküyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

 

Nijeryalı meme kanseri hastası ve hasta hakları savunucusu Abigail Simon-Hart, “Tedavi masrafını karşılamakla çocuğunu okulda tutmak arasında seçim yapmak zorunda kalan aileler gördüm. Bazı çocuklar, ailenin tüm kaynakları kanser bakımına harcandığı için eğitimini bırakmak zorunda kalıyor.” dedi.

 

Simon-Hart, bazı bölgelerde kanser tanısına yönelik damgalanmanın ölümcül sonuçlar doğurabildiğini de belirtti. Çalışmaları sırasında, hayat kurtarıcı mastektomi ameliyatıyla memesini kaybetmektense ölmeyi tercih eden kadınlarla karşılaştığını söyledi.

 

Raporda olumlu gelişmelere de yer verildi. Rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılması için güvenilir bir yol haritası bulunduğu, tütün kullanımında düşüş eğilimi görüldüğü ve ülkelerin çoğunda ulusal kanser eylem planlarının hazırlandığı aktarıldı.

 

DSÖ ile rapor üzerinde çalışan Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’ndan Dr. Isabelle Soerjomataram, yeni kanser vakalarının 10’da 4’ünün önlenebilir risk faktörleriyle bağlantılı olduğunu belirtti. Soerjomataram, bunlar arasında tütün kullanımı, enfeksiyonlar, alkol tüketimi ve fazla kilonun yer aldığını ifade etti.

 

DSÖ uzmanları, küresel topluma “bakımı da tedavi kadar değerli görme” çağrısı yaptı. Hükümetlerden ise kanser hizmetlerini önleme, tanı, tedavi ve bakım süreçlerini kapsayacak şekilde finanse etmeleri istendi.