DOA'nın perde arkası: "Bir şişe su alırken üç kez para ödüyorsunuz"

Depozito Sistemini Eleştiren İklim Uzmanı: "Tüketici Üç Kez Para Ödüyor"

Türkiye'de hayata geçirilen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), içecek ambalajlarının geri dönüşümünü artırmayı amaçlıyor. Ancak İklim Uzmanı ve Aktivisti Önder Algedik, sistemin perde arkasında gerçekleşen döngüyü ve göründüğü gibi masum olmadığını anlattı. Algedik, DOA'nın tüketiciye ve piyasaya yeni maliyetler getirdiğini savundu.

Üç Kez Para Ödenecek

Algedik, sistemin tüketiciye üç ayrı maliyet getirdiğini belirtti. İlk olarak, içeceğin satış fiyatına eklenen 1 liralık depozito bedelinin Türkiye Çevre Ajansı'na (TÜÇA) aktarıldığını anlattı. İkinci olarak, marketlerin sisteme dahil olmak için yaptıkları makine ve altyapı yatırımlarının ürün fiyatlarına yansıtıldığını öne sürdü. Üçüncü olarak, geri dönüştürülen plastik, cam ve alüminyum gibi ambalajların ekonomik değerinin sistemin kapsamında TÜÇA tarafından yönetildiğini iddia etti.

Almanya'dan Farklı Bir Model

Algedik, Türkiye'deki DOA modelini Almanya'daki depozito modeliyle karşılaştırdı. Almanya'da depozito sürecinin üreticiler ile perakendeciler arasında yürütüldüğünü, devletin yalnızca düzenleyici rol üstlendiğini anlattı. Türkiye'de ise TÜÇA'nın sistemin merkezinde yer aldığını savundu. Algedik, Almanya'da sistemi kâr amacı gütmeyen bir kuruluşun yönettiğini, Türkiye'de ise farklı bir yapı oluşturulduğunu belirtti.

Üretimi Azaltma Değil, Atığı Toplama

Algedik, çevre politikalarının temel hedefinin tek kullanımlık ambalaj tüketimini azaltmak olması gerektiğini dile getirdi. DOA'nın ise üretimi azaltmayı değil, ortaya çıkan atığın toplanmasını esas aldığını öne sürdü. Algedik, sistemin ambalaj üretimini azaltmaya yönelik herhangi bir hedef içermediğini savundu.

Depozito Her Ürünü Karşılama Yok

Algedik, DOA'nın yalnızca cam, plastik ve metal içecek ambalajlarını kapsadığını ve diğer ambalaj türlerinin sistem dışında bırakılmasını eleştirdi. Algedik, sistemin mali kurallarının ve uygulama esaslarının büyük bölümünün Resmi Gazete yerine TÜÇA'nın internet sitesinde yayımlandığını belirtti.

Belediyelere İş Düşüyor

Algedik, depozitolu ürünlerin tüketiminin azaltılması gerektiğini savundu. Belediyelerin kamusal içme suyu çeşmelerini yaygınlaştırmasının önemine dikkat çekti. Pet şişe kullanımını azaltmanın en etkili yolunun vatandaşların temiz musluk suyuna kolay erişebilmesi olduğunu anlattı.

Sonuç

DOA'nın tüketiciyi ve piyasayı yeni maliyetler getirdiği, üretimi azaltmayı değil atığı toplamanın esas aldığını ve diğer ambalaj türlerini kapsamadığını anlattı. Algedik, DOA'nın geliştirilmesinin, çevre politikalarının amaçlarına uygun bir şekilde ve tüketici çıkarlarını gözeten bir şekilde yapılması gerektiğini vurguladı.